Op 24 februari 2026 herdacht het Haags Instituut voor Geopolitiek, samen met de Stichting Oekraïners in Nederland, de vierde verjaardag van het begin van de grootschalige Russische invasie met een conferentie op hoog niveau in Niewspoort in Den Haag, getiteld „Vier jaar grootschalige oorlog in Oekraïne: oorzaken, gevolgen en wegen naar vrede.” Samen met vooraanstaande beleidsmakers, diplomaten, veiligheidsexperts, academici en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld hebben we de oorzaken van het conflict en de voorwaarden voor duurzame vrede onderzocht. Het evenement trok meer dan 100 deelnemers en werd ondersteund door de gemeente Den Haag en de Ambassade van Oekraïne in het Koninkrijk der Nederlanden

Ambassadeur Andriy Kostin opende met een indringende herinnering aan wat er vier jaar geleden op het spel stond en wat er is bereikt. “Vier jaar geleden verwachtte Rusland dat Oekraïne binnen enkele dagen zou vallen. Maar Oekraïne staat nog steeds overeind. Dat geldt ook voor onze gezamenlijke vastberadenheid om vrijheid, internationaal recht en rechtvaardige en duurzame vrede te verdedigen”. Hij merkte op dat er minstens 15.000 burgers zijn omgekomen, meer dan 41.000 gewond zijn geraakt en miljoenen ontheemd zijn geraakt, en benadrukte dat er meer dan 200.000 oorlogsmisdaden zijn geregistreerd. Zonder verantwoordingsplicht, zo stelde hij, kan er geen duurzame vrede zijn.

Ruben Brekelmans, fractievoorzitter van de VVD, benadrukte dat de oorspronkelijke oorlogsdoelstellingen van Rusland grotendeels zijn mislukt. Hij verzekerde het publiek dat Nederland zich blijft inzetten voor veiligheidsgaranties en langdurige steun aan Oekraïne – zowel op militair, humanitair als financieel gebied.

Viktoriia Kryndach, onderzoeksstagiaire bij HIG, vertelde op 24 februari 2022 over haar persoonlijke ervaringen. Haar belangrijkste boodschap luidde: „Vier jaar na het uitbreken van de grootschalige oorlog en twaalf jaar na het begin van de Russische agressie is het nog steeds niet voorbij. We moeten onze krachten en middelen bundelen om Oekraïne en zijn bevolking te helpen de vijand af te schrikken.”

De conferentie werd bijgewoond door ambassadeurs van Oostenrijk, Portugal, Estland en Letland, evenals door vertegenwoordigers van de ambassades van Duitsland, de Verenigde Staten, Roemenië, Georgië, Griekenland, Qatar, Algerije, Panama, Chili en de Republiek Korea. Verschillende Nederlandse ministeries waren vertegenwoordigd, waaronder Defensie, Buitenlandse Zaken, Justitie en Veiligheid, Financiën en Economische Zaken.

Tijdens het evenement vonden twee paneldiscussies plaats. De eerste ging over de historische en ideologische achtergronden van de Russische agressie en werd geleid door Oleksandr Tomashchuk, bestuurslid van de Stichting „Oekraïners in Nederland“. De panelleden waren Andrew Chakhoyan (wetenschappelijk directeur aan de Universiteit van Amsterdam), Oleksandr Horin (ambassadeur van Oekraïne in Nederland in 2011-2017) en Kees Klompenhouwer (ambassadeur van Nederland in Oekraïne in 2013-2017) stelden dat de oorlog eerder een weerspiegeling is van een al lang bestaande imperiale logica dan van een enkel beleidsbesluit, en dat het in wezen gaat om het soevereine recht van Oekraïne om zijn eigen koers in het buitenlands beleid te bepalen. De sprekers merkten ook op dat de vertraagde internationale reactie na 2014 verdere escalatie mogelijk maakte.

Het tweede panel werd geleid door Michel Don Michaloliákos (oprichter en geopolitiek analist bij HIG) en bestond uit Caspar Veldkamp (voormalig Nederlands minister van Buitenlandse Zaken), Kees Matthijssen (lid van de Commissie Vrede en Veiligheid van de Raad voor Internationale Zaken), Olga Rozhankovska (hoofd Internationale Betrekkingen bij de Serhiy Prytula Charity Foundation) en Rolien Sasse (directeur van PAX). Het panel besprak de huidige realiteit en toekomstige wegen, waaronder internationale steun, met name op het gebied van luchtverdediging, en de uitdaging van wederopbouw, waaronder infrastructuur, ontheemding, trauma en re-integratie.

In een speciale presentatie lichtte Jan Ortgies het werk toe van het Schaderegister voor Oekraïne, dat schadeclaims registreert en de juridische basis legt voor een toekomstig compensatiemechanisme.

In haar toespraak benadrukte Mariëlle Vavier, wethouder voor Armoede, Inclusie, Volksgezondheid en Internationale Zaken van de gemeente Den Haag, het streven van de gemeente Den Haag naar rechtvaardige vrede en democratie.

HIG bedankt alle sprekers, panelleden, moderatoren en deelnemers voor hun bijdrage!