Inleiding

De Quadrilateral Security Dialogue, beter bekend als Quad, is een strategisch partnerschap tussen Australië, India, Japan en de Verenigde Staten. Het werd officieel opgericht in 2007, maar stopte in 2008 na de terugtrekking van Australië in een poging om zijn relaties met China te beheren. Bijna tien jaar later, in 2017, werd het partnerschap nieuw leven ingeblazen met de bedoeling een vreedzame en welvarende Indo-Pacifische regio te ondersteunen. Sinds Trump 2.0 echter ten tonele is verschenen, zijn er vragen gerezen over het voortbestaan en de vooruitzichten van Quad. Is Quad nog steeds levensvatbaar, gezien de huidige grilligheid van Trump, en zo ja, wat is dan de toegevoegde waarde ervan?

Quad heeft successen geboekt, van het lanceren van verschillende programma’s tot het organiseren van gezamenlijke marineoefeningen, technologiedialogen en initiatieven op het gebied van toeleveringsketens. In een snel veranderende geopolitieke omgeving heeft Quad geprobeerd de regionale veiligheid te versterken en een kader te bieden voor samenwerking op het gebied van maritieme veiligheid. Het momentum is echter niet altijd even sterk en is de afgelopen maanden aanzienlijk afgenomen. Een katalysator hiervoor was de toegenomen spanning in de betrekkingen tussen India en de VS, waardoor India de Quad-leidersconferentie van 2025 heeft uitgesteld, met een nieuwe datum die nog onbekend en onwaarschijnlijk is. Daarnaast hebben ook de algemene onvoorspelbaarheid en het gebrek aan betrouwbaarheid van de VS onder Trump 2.0 bijgedragen aan de achteruitgang van Quad.

In zijn tweede ambtstermijn is het beleid van Donald Trump ten aanzien van de Indo-Pacifische regio verschoven. In de Nationale Veiligheidsstrategie (NSS) voor 2025 wordt aangegeven dat Washington zich voornamelijk zal richten op binnenlandse aangelegenheden en op het behoud van zijn dominantie in het westelijk halfrond. Hoewel de NSS kort melding maakt van de Quad, doet de Nationale Defensiestrategie voor 2026 dat niet, maar wel wordt aandacht besteed aan het handhaven van een vreedzame en evenwichtige Indo-Pacifische regio. In het document wordt benadrukt dat de bondgenoten in de Indo-Pacifische regio hun defensie-uitgaven moeten verhogen, aangezien de VS hen al te lang heeft gesubsidieerd, wat het transactionele karakter van de regering versterkt. Bovendien heeft het opleggen van tarieven door de regering in de hele regio gevolgen gehad voor de toeleveringsketens en de betrekkingen geschaad, waardoor velen de betrouwbaarheid van de VS in twijfel trekken.

Trump 2.0 heeft ook laten zien dat deze regering niet langer aansluit bij enkele van de prioriteiten die Quad oorspronkelijk had. Quad had zich eerder ten doel gesteld de regionale gezondheidsveiligheid te verbeteren, onder meer door het Quad Vaccine Partnership op te richten, maar dit staat in schril contrast met de minister van Volksgezondheid van Trump, die actief heeft bijgedragen aan het ontmantelen van vaccinonderzoek en -financiering. Andere prioriteiten waren onder meer de uitbreiding van humanitaire hulp en rampenbestrijding, en klimaatverandering, maar met de bezuinigingen op USAID en de terugtrekking uit het Akkoord van Parijs is duidelijk dat deze prioriteiten niet langer gelden voor Trump 2.0.

Australië

David Andrews, deskundig medewerker aan het National Security College van de Australian National University, is het ermee eens dat de prioriteiten van het buitenlands beleid van Trump momenteel niet overeenkomen met die van Quad. Vanuit Australisch perspectief, legt Andrews uit, stond Quad het afgelopen jaar niet centraal in het buitenlands beleid, vooral omdat de regering-Albanese streeft naar diversificatie van de bilaterale betrekkingen van Australië in Azië en de Stille Oceaan. Hij licht toe dat Albanese “zichzelf en zijn buitenlands beleid voorzichtig distantieert van dat van president Trump, in een poging om regionale partners te wijzen op het blijvende karakter van de aanwezigheid en belangen van Australië in de Indo-Pacific”.

Binnen Australië is er geen directe oppositie tegen Quad, maar er is wel een duidelijke afname van het momentum sinds Trump weer aan de macht is gekomen. Dat gezegd hebbende, is Andrews van mening dat iedereen baat zou hebben bij een duidelijkere definitie van de waarden, de beoogde rol en de langetermijnvooruitzichten van Quad, aangezien hij vindt dat “er zelfs nu nog geen consistente reeks principes of doelstellingen is waarover we beschikken”. Hij is er niet zeker van of Quad het beste instrument is om de onderwerpen aan te pakken die zij al hebben aangesneden: het vaststellen van regionale normen, vaccindiplomatie, rampenbestrijding, cyberveiligheid en maritiem bewustzijn. Hij vindt Quad echter wel een goede gelegenheid voor “hoge ambtenaren, ministers en leiders van de vier landen om elkaar te ontmoeten, discussies te voeren en mogelijkheden te zoeken om samen te werken in de Indo-Pacific”.

Gevraagd naar de trilaterale relatie tussen Australië, Japan en India, verklaarde Andrews dat versterking daarvan gunstig zou zijn, maar dat de economische omvang, technologische vooruitgang en militaire capaciteit van de VS niet te vervangen zijn. Daarom zouden zij een grote leemte achterlaten die moeilijk te vullen zou zijn. Desondanks zou de trilaterale relatie “de basis kunnen vormen voor een groter en inclusiever regionaal kader van middelgrote mogendheden”.

Japan

Katsuya Tsukamoto, Japans defensieanalist bij het Nationaal Instituut voor Defensiestudies, deelde zijn persoonlijke inzichten over het Japanse perspectief op Quad. Tsukamoto verklaarde dat de nieuwe regering-Takaichi na haar verpletterende overwinning bij de algemene verkiezingen haar standpunt nog niet duidelijk heeft gemaakt, maar hij denkt dat zij waarschijnlijk dezelfde visie op Quad zal overnemen als de vorige regering, namelijk dat het een manier is om Japans idee van een vrij en open Indo-Pacific te blijven bevorderen. Hij is echter van mening dat Trump momenteel het belang van Quad niet inziet, waardoor er momenteel een gebrek aan momentum is, en hoopt dat dit niet zal leiden tot pogingen om het kader volledig af te schaffen.

Tsukamoto legde uit dat Japan twee grote zorgen heeft met betrekking tot Quad. Ten eerste respecteert Trump 2.0 veel van de waarden die Quad probeert te bevorderen niet. Bovendien is de regering-Trump niet actief in de ontwikkeling van Quad, waardoor de andere leden in een moeilijke positie komen te verkeren, aangezien iedereen verwacht dat de VS het voortouw neemt. Tsukamoto noemde India als tweede belangrijke zorg, gezien de banden van dat land met Rusland, vooral omdat Japan Oekraïne steunt, waardoor er twijfels bestaan over de overeenstemming van India met de belangen van Japan en Quad. Aangezien Japan Quad echter beschouwt als een meer op waarden gebaseerd kader en zowel India als Japan een vergelijkbare visie hebben op China als veiligheidsrisico, zei Tsukamoto dat dit het voor hen gemakkelijker maakt om hun verschillen te accepteren.

Over het algemeen is Tsukamoto van mening dat het trilaterale kader belangrijk is, maar voor Japan is Quad relevanter omdat het essentieel is dat de landen hun krachten bundelen tegen China, waarvoor de VS nodig is. Hij benadrukt dat “Japan wil bouwen aan multilaterale kaders en hoopt dat Quad kan uitgroeien tot iets dat lijkt op de NAVO, maar dat alles afhangt van hoe China zich gedraagt”. Tsukamoto legt uit dat Quad de samenwerking nog op vele manieren kan uitbreiden, ook al zijn de leden het misschien niet eens over de huidige geopolitieke realiteit. “De landen hebben veel gemeenschappelijke belangen en daar moeten ze zich op concentreren. Ook al is Quad niet ideaal, het is nog steeds een uitstekend kader dat nuttig kan zijn”.

India

Het Indiase perspectief, zoals weergegeven door Rajeev Lachmipersad, geopolitiek analist bij het Hague Institute for Geopolitics, verschilt van dat van de Japanners. Lachmipersad vertelde dat India zich bij Quad heeft aangesloten omdat het hen een geweldige kans bood om China in evenwicht te houden zonder confrontatie, bij te dragen aan maritieme veiligheid en toegang te krijgen tot strategische technologie. Voor India was het belangrijk dat Quad niet het stempel van een (militaire) alliantie droeg, maar juist benadrukte dat het niets meer was dan een discussieforum. Lachmipersad merkt op dat onder Trump 1.0 de Quad werd versterkt, maar sinds Trump 2.0 aan de macht is gekomen, is alles veranderd, met name in de betrekkingen tussen India en de VS, wat vervolgens ook zijn weerslag heeft gehad op de Quad. Met de nieuwe overeenkomst tussen India en de VS zouden de betrekkingen tijdelijk kunnen verbeteren, maar het is onwaarschijnlijk dat dit tot blijvende veranderingen zal leiden.

Binnen India staat Quad niet centraal, omdat men bang is voor hoe het wordt gepresenteerd ten opzichte van China, met name onder Trump 2.0. Lachmipersad legt uit dat “India erg voorzichtig is met de VS, omdat men niet weet wat de VS ten opzichte van China wil doen en India China geen extra redenen wil geven om de huidige grensspanningen in de Himalaya te escaleren”. India geeft er de voorkeur aan om een eigen rol te spelen. Naarmate het land economisch blijft groeien, wil het ook een grotere geopolitieke speler worden en niet afhankelijk zijn van allianties met andere partners. In de huidige situatie is India liever een volger dan een leider binnen Quad en zal het daarom waarschijnlijk geen initiatief nemen om het samenwerkingsverband nieuw leven in te blazen.

Lachmipersad benadrukte echter dat de trilaterale relatie tussen Australië, India en Japan erg belangrijk is voor India en dat het zijn energie liever hierin steekt dan in de Quad. Hij is van mening dat de drie landen beter op elkaar zijn afgestemd omdat ze handelen in het belang van hun landen, terwijl de VS momenteel handelt in het belang van het regime. Bovendien sluiten hun geopolitieke belangen op de lange termijn goed op elkaar aan en vormt de trilaterale relatie minder een bedreiging voor China, wat India verkiest.

Conclusie

Concluderend kunnen we stellen dat, zoals David Andrews al aangaf, de leden van Quad inderdaad baat zouden hebben bij een duidelijkere omschrijving van hun waarden en beoogde rol, aangezien de leden momenteel een verschillend beeld hebben van het partnerschap. Quad is uiteindelijk nog steeds levensvatbaar, maar zal de komende jaren wellicht inactief blijven vanwege moeilijkheden bij het afstemmen van alle leden met Trump 2.0. Quad biedt echter een waardevolle kans om uit te breiden naar een meer multilateraal kader in de doorgaans bilateraal gerichte Indo-Pacific. In de tussentijd zouden Australië, India en Japan baat kunnen hebben bij het versterken van de trilaterale relatie, gezien het belang van samenwerking tussen democratische middelgrote mogendheden. De trilaterale relatie zal zonder de VS wellicht geen grote successen boeken, maar de landen kunnen nog steeds de regionale agenda bepalen en normen vaststellen op een manier die voor middelgrote mogendheden haalbaar is.